Alimenty – adwokat we Wrocławiu

Alimenty to świadczenia o charakterze pieniężnym, przysługujące osobie nie mogącej się samodzielnie utrzymać lub znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej od osoby z nią spokrewnionej lub od jej małżonka (np. w sytuacji pogorszenia sytuacji materialnej). Prawo dokładnie określa, kto jest uprawiony do alimentów i kto jest zobowiązany do ich uiszczania. Obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu uprawnionemu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania. Przez dostarczanie środków utrzymania rozumie się zapewnienie uprawnionemu mieszkania, ogrzewania, oświetlenia, wyżywienia, odzieży, opieki lekarskiej, ochronę jego osoby i majątku. Wysokość należnych świadczeń alimentacyjnych ustala się, biorąc pod uwagę łącznie dwa następujące czynniki:
– uzasadnione potrzeby osoby uprawnionej (np. dziecka),
– zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego (np. rodzica, współmałżonka).
Usprawiedliwione potrzeby nie oznaczają potrzeb elementarnych! Chodzi tu o zapewnienie osobie uprawnionej odpowiednich, a nie jedynie minimalnych warunków bytowania. Dziecko musi mieć zagwarantowane godziwe warunki mieszkaniowe, wyżywienie zapewniające jego prawidłowy rozwój, odzież stosowną do wieku, odpowiednią opiekę lekarską oraz warunki do uczenia się. Rodzic, pod którego bezpośrednią opieką pozostają dzieci, może wykonywać swój obowiązek alimentacyjny w całości lub w części przez osobiste starania – starania te, poza wartością materialną, mają dla dziecka niewymierną wartość moralną i uczuciową. Należy zwrócić uwagę, że Sąd nie przyzna alimentów w kwocie wyższej, niż ta, którą zażądano w pozwie! Może natomiast przyznać alimenty niższe.

Obowiązek alimentacyjny dotyczy zarówno rodziców, jak i dzieci – zależnie od sytuacji, w jakiej się znajdują. Obowiązek alimentacyjny rodziców w stosunku do dziecka powstaje z chwilą jego narodzin i wygasa, gdy dziecko jest w stanie samodzielnie się utrzymać. Nie ma w polskim prawie określonej granicy wiekowej, po której przekroczeniu dziecko automatycznie traciłoby prawo do alimentów. Uzyskanie pełnoletności nie zmienia sytuacji prawnej dziecka w zakresie alimentów, pod warunkiem, ze kontynuuje ono naukę i czas studiów rzeczywiście przeznacza na zdobywanie wiedzy i kwalifikacji zawodowych. Obowiązek alimentacyjny nie wygasa w ogóle, jeżeli dziecko na skutek kalectwa, czy niedorozwoju umysłowego nie jest w stanie samodzielnie zdobywać środków utrzymania. Przed osiągnięciem przez dziecko pełnoletności obowiązek alimentacyjny może ustać wyjątkowo, gdy dziecko zdobędzie zawód lub podejmie zatrudnienie w czasie pobierania nauki, a osiągane zarobki pozwolą mu na zaspokojenie jego potrzeb. Warto pamiętać, że dziecko ma prawo do alimentów tak długo, jak długo nie jest w stanie się utrzymać, a zatem także wtedy, gdy nie znajduje się w niedostatku. Dzieci mają prawo do takiej samej stopy życiowej, jak ich rodzice, co oznacza, że rodzice powinni zapewnić im warunki materialne odpowiadające tym, w jakich sami żyją. Z drugiej strony – rodzice zobowiązani są dzielić się z dziećmi choćby najskromniejszymi dochodami i nie mogą uchylić się od obowiązku alimentacyjnego, nawet jeśli stanowiłby on dla nich nadmierny ciężar.

Często się zdarza, że pomimo, iż sąd wydał wyrok zasądzający alimenty, osoba zobowiązana uchyla się do ich płacenia. Wówczas należy wystąpić na drogę przymusowego egzekwowania tych świadczeń. W tym celu trzeba zwrócić się do komornika, który ma obowiązek ściągnięcia należnych od dłużnika alimentów. Najłatwiej wyegzekwować alimenty od osoby, która ma stałą pracę. Komornik zwraca się wtedy bezpośrednio do zakładu pracy dłużnika, a ten potrąca zasądzone alimenty z jego pensji i przekazuje je bezpośrednio osobie uprawnionej. W trybie egzekucji wynagrodzenia za pracę prowadzi się również egzekucję ze świadczeń wypłacanych przez ZUS: renty, emerytury. Gdy dłużnik alimentacyjny oficjalnie nie pracuje albo gdy się ukrywa, komornik ma obowiązek aktywnego szukania sposobów ściągnięcia należnych świadczeń. Również inne podmioty publiczne – gminy, ośrodki pomocy społecznej, sądy i Policja – mają obowiązek współpracy z komornikiem. Jeśli okaże się, że powodem, dla którego dłużnik nie płaci alimentów jest brak pracy, gmina dłużnika powinna zwrócić się do właściwego urzędu pracy o przedstawienie informacji o możliwościach aktywizacji zawodowej dłużnika, a w przypadku braku możliwości zatrudnienia, z wnioskiem do starosty o skierowanie dłużnika do prac organizowanych na zasadach robót publicznych, dzięki którym mógłby on zarobić pieniądze na poczet zaległych alimentów. Jeśli dłużnik będzie uniemożliwiał przeprowadzenie wywiadu środowiskowego lub nie przyjmie oferowanej mu pracy, gmina może złożyć wniosek o jego ściganie za przestępstwo określone w art. 209 § 1 k.k. Po złożeniu wniosku o ściganie, gmina dłużnika może także złożyć wniosek do starosty o zatrzymanie jego prawa jazdy. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy może nastąpić dopiero po ustaniu przyczyny jego zatrzymania, a więc gdy dłużnik przyjmie proponowaną mu pracę, umożliwi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego albo, gdy dokona spłat zaległych rat alimentacyjnych. O zwrot prawa jazdy wnioskuje gmina. Jeśli dojdzie do zawiadomienia o przestępstwie polegającym na nie wywiązywaniu się z obowiązku alimentacji gmina wierzyciela może ponadto wytoczyć powództwo o alimenty przeciwko osobie zobowiązanej w dalszej kolejności do łożenia na uprawnionego. Zazwyczaj będą to dziadkowie. W razie bezskuteczności egzekucji mogą znaleźć zastosowanie dodatkowe mechanizmy ustawowe, w tym przekazanie informacji o zadłużeniu do biura informacji gospodarczej albo zamieszczenie ich w Krajowym Rejestrze Zadłużonych; właściwy tryb zależy m.in. od przebiegu egzekucji i okresu zaległości.